Elon Musk, uzaydan otomobile, uydu iletişiminden yapay zekaya uzanan teknoloji imparatorluğunu tek çatı altında toplamanın yollarını arıyor. SpaceX ve Tesla yönetim kurullarının olası birleşmeyi değerlendirmek üzere özel komiteler kurması, küresel iş dünyasında şimdiye kadarki en büyük birleşme ihtimallerinden birini gündeme taşıdı. İki şirketin mevcut değerlemeleri üzerinden yaklaşık 3,5 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaşabilecek yeni yapı, dünyanın en değerli şirketleri arasında üst sıralara yerleşebilir.
Ancak masadaki işlem henüz kesinleşmiş değil. Musk, birleşmeyi iyi bir fikir olarak gördüğünü belirtirken özel komitelerin anlaşma şartlarında uzlaşmadığını ve hissedar desteğinin belirleyici olacağını vurguluyor. Dolayısıyla bugün konuşulan, tamamlanmış bir satın alma değil; iki dev şirketin sermayesini, teknolojisini ve gelecek hedeflerini birleştirme ihtimali.
Yapay zeka, uzay ve otomobil aynı bilançoda
Olası birleşmenin temel gerekçesi, Musk'ın şirketleri arasında giderek artan teknolojik bağımlılık. Tesla'nın elektrikli araçları, batarya sistemleri, enerji depolama çözümleri, otonom sürüş teknolojisi ve Optimus insansı robotları; SpaceX'in Starlink uydu ağı, roket fırlatma kapasitesi ve yapay zekâ veri merkezi yatırımlarıyla birlikte değerlendiriliyor. Musk'ın Terafab projesi kapsamında gündeme getirdiği çip üretimi de bu bütünleşmenin önemli halkalarından biri.
Birleşme gerçekleşirse Tesla'nın üretim ve enerji altyapısı, SpaceX'in büyüyen hesaplama kapasitesi ihtiyacına katkı sağlayabilir. SpaceX'in uydu bağlantısı ise otonom araçlar, robotlar ve gelecekteki iletişim hizmetleri için yeni olanaklar yaratabilir. İki şirketin mühendislik ekipleri, tedarik zincirleri ve sermaye kaynaklarının birlikte yönetilmesi, projelerin geliştirilme ve pazara sunulma süresini kısaltabilir.
Birleşme tartışmasının merkezinde SpaceX'in yapay zekâ ve veri merkezlerine yönelik yüksek yatırım iştahı bulunuyor. Şirketin üçüncü çeyrek geliri yıllık yüzde 161 artışla 14,6 milyar dolara, net karı ise 4,4 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde yapay zekâ gelirlerinin 7,6 milyar dolara çıkması, bu alanın şirketin büyümesindeki ağırlığını ortaya koyuyor.
6 yılda 2.7 trilyon dolar işletme kârı
Cathie Wood'un Ark Invest ekibinin iyimser senaryosunda, birleşik yapının 2031'e kadar 3,8 trilyon dolar satış ve 2,7 trilyon dolar işletme karına ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu rakamlar gerçekleşmiş sonuçlar değil, oldukça iddialı bir büyüme senaryosu. Üstelik Tesla'nın mevcut otomotiv faaliyetlerinden robotaksi ve robotik gibi yeni iş alanlarına geçişinin zamanlaması da bu beklentilerin karşılanmasında belirleyici olacak.
Birleşmenin artıları ve eksileri
■ Avantajlar: Çip üretimi, yapay zekâ, robotik, uydu iletişimi ve enerji depolama yatırımlarının koordinasyonu; ortak tedarik zincirleri; kaynakların daha verimli kullanılması ve yeni teknolojilerin daha hızlı ticarileştirilmesi. Birleşme, Tesla yatırımcılarına SpaceX'in Starlink ve fırlatma hizmetleri gibi faaliyetlerine, SpaceX yatırımcılarına ise Tesla'nın otomotiv, enerji ve robotik işlerine dolaylı erişim sağlayabilir. Daha geniş bir gelir tabanı, farklı iş kolları arasında kaynak aktarımını kolaylaştırabilir ve şirketlerin tek başlarına finanse etmekte zorlanabilecekleri projelere destek verebilir.
■ Riskler: Çok farklı sektörlerin aynı bilançoda toplanması; yüksek sermaye harcamalarının nakit akışı üzerindeki baskısı; hissedarlar arasında çıkar çatışmaları; ABD-Çin ilişkileri ve ulusal güvenlik kaynaklı düzenleyici incelemeler; teknoloji projelerinin beklenen getiriyi sağlayamaması.
